• Anasayfa
• FETVALAR
• Kütüphane
• SOHBETLER
• Tasavvuf
• Nefs Terbiyesi
• Zikir - Vird
• Deliller
• Vesile Tevessül Şefaat
• Cezbe
• Himmet
• Hizmet
• Dini Bilgiler
• Menkıbeler
• Evliyalar
• Kalp Alemi
• Tarihden

ANKET

Tüm Anketler

SİTEDE ARA

-- Tüm Kategoriler -- FETVALAR Kütüphane SOHBETLER Tasavvuf Nefs Terbiyesi Zikir - Vird Deliller Vesile Tevessül Şefaat Cezbe Himmet Hizmet Dini Bilgiler Menkıbeler Evliyalar Kalp Alemi Tarihden Gelişmiş Arama

• Videolar Anasayfa
• Akaid Dersleri
• Belgeseller
• Evliyalar
• Hac-Umre
• İlahi
• Kasideler
• SOHBETLER
• Tasavvuf

 

Araştırmacı-Yazar Siraceddin Önlüer ile rehbersiz yol yürümenin zararları, kâmil mürşidde bulunması gereken özellikler, Âlimlerin mürşidlere tabi olma nedenleri üzerine bir dizi söyleşi gerçekleştirdik. Yapılan röportajı siz değerli “tasavvufnedir.com” okuyucuları için yayınlıyoruz.

Siraceddin Önlüer Kimdir?

 

Tasavvuf Nedir: Hocam, meşhur bir söz var; “Şeyhi olmayanın şeyhi şeytandır” deniyor. Bunu bize izah eder misiniz?

 

Siraceddin Önlüer: “Şeyhi olmayanın şeyhi şeytandır” sözü klasik tasavvuf kitapları başta olmak üzere hemen hemen bütün kaynaklarda yer alır. Tabi buradaki şeyh kelimesi mutlak manada mürşid-i kâmil demektir. Tasavvuf ehli bununla, kendisine uyulmaya layık bir Allah dostunu kastetmişlerdir. Gerçek mürşid; âlimdir, ariftir, takva ve edebte zirvededir, nur ve feyiz sahibidir. Ayrıca insan terbiyesinde ehliyetli, irşad işinde izinlidir; Hz. Peygamber’in (s.a.v) vârisidir. Çünkü kendisi terbiye olmamış bir insanın başkasını terbiye edemeyeceği açık ve kesindir. Tabi, bir Müslümanın gerçek mürşidi ve yol göstericisi Kur’an-ı Kerim ve Hz. Muhammed’dir (s.a.v). Müslüman bir kimse bu iki mukaddesi esas rehber kabul etmeli ve bunların öncülüğünde sırat-ı müstakim üzere yaşamaya gayret göstermelidir.

 

Ama günümüz insanı ne kadar âlimdir? Kur’an’ı doğru anlayabilecek ilmi kapasiteye ne kadar sahiptir? Diğer yandan, Sünnet’e ne kadar vâkıftır? Peygamberî ahlâkla ne denli muttasıftır? Hz. Peygamber’in (s.a.v) edebini gereği gibi biliyor mu? Biliyorsa uyguluyor mu? Asıl mesele budur.

 

Eğer bir insan Kur’an’ı okuyamıyorsa, Kur’an’ın ahkâmını bilmiyorsa, ondan hüküm istinbat edecek güce sahip değilse, Sünnet’in kısımlarını, senetlerini, ricallerini v.s bilmiyorsa, bilen birisine danışması, ondan öğrenmesi gerekir. Bunları bilmemesine rağmen bilen birine de danışmıyorsa eğer, o kişi yönünü şaşırır. Yönünü şaşıran kimseye de elbette ki şeytan sahip çıkar ve o kimsenin rehberi, şeyhi, hocası olur.

 

Kural belli; dini bilmeyen kişi her zaman bir bilene sormalı ve ona uymalıdır. Bu zahiri ilimlerde böyle olduğu gibi manevi ilimlerde de böyledir. Çünkü ayet-i celilede Rabbimiz (c.c.): “Eğer bilmiyorsanız ilim sahiplerine sorun”[1] buyuruyor. Âlimler zahiri ilimlerin öğreticileri oldukları gibi, mürşid-i kâmiller de manevi ilimlerin öğreticileridir. Bunu böyle bilmek lazım.

 

Bakınız, tarih boyunca gelmiş geçmiş pek çok âlim ve müçtehid bir mürşide bağlanmış, onu kendisine manevi rehber edinmiştir. Düşünebiliyor musunuz; Kur’an-ı Kerim’in hükümlerini gereği gibi bildikleri halde yine de bir mürşidin terbiyesine ihtiyaç duymuşlardır. İmam-ı A’zam (rah.), İmam-ı Şâfii (rah.), İmam Ahmed b. Hanbel (rah.), İmam Mâlik (rah.), İmam-ı Gazzali (rah.)… hepsi de birer müçtehid, birer büyük âlim olmalarına rağmen tasavvuftan nasiplenmiş, mürşid terbiyesinden geçmişlerdir.

 

İmam-ı Şâfii (r. aleyh) sadece fıkıh ilmini öğrenip tasavvufa girmemeyi yahut tasavvufa girip fıkıh ilmi öğrenmemeyi eksiklik görmüştür. O, bu hakikati bir şiirinde şöyle dile getiriyor:

 

Hem fakih ol, hem sufi, sakın birisiyle yetinme,

Bu sana hak için bir nasihattir dostum, incinme,

Sade fakihin kalbi katı olur, tadamaz takvayı,

Öbürü de cahil kalır, nasıl yapar ıslahı!

 

Yine bu hususla bağlantılı olarak İmam-ı Malik (r.a) şu sözü pek mânidardır: “Tasavvuf bilmeyen fakih fâsık, fıkhı bilmeyen sufi zındık olur. Bu ikisini birleştiren ise hakikate ulaşır.”

 

Tasavvuf Nedir:  Peki hocam, zahiri ilimlere vâkıf olan âlimlerin mürşidlere tabi olmasındaki temel neden nedir? Çünkü biz biliyoruz ki Peygamber Efendimiz (s.a.v.) “Âlimler peygamberlerin vârisleridir”[2] buyurmuştur. Herkes onlara uyuyorken onların mürşidlere uymasını nasıl izah edebiliriz?

 

Siraceddin Önlüer: Gerçek vâris, mirası bırakanın bütün malına sahip olan kimsedir. Malın bir kısmına sahip olan kimse gerçek vâris sayılmaz. Hz. Peygamber (s.a.v.) hem zâhiri, hem de bâtıni ilmi miras olarak geride bırakmıştır. Bu da demek oluyor ki sadece zâhiri ilmi olan kimse bu mirasın yalnızca yarısına sahiptir. O kimsenin, ayrıca batıni ilimlere de sahip olması lazımdır ki gerçek manada Peygamber vârisi sayılabilsin. Hz. Peygamber (s.a.v.) bir hadislerinde buyuruyor ki: “Ben Miraç ve İsra gecesinde Rabbimden üç çeşit ilim aldım. Birincisini herkese ilan ettim, tebliğ ettim, bildirdim. İkincisini istediğim kişilere aktardım. Üçüncüsü ise benimle Rabbimin arasında bir sırdır.”[3] Yine Hz. Peygamber’in yetiştirdiği mümtaz insanlardan olan, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) terbiyesiyle yetişmiş, onun edebiyle edeplenmiş, onun ahlakıyla ahlaklanmış sahabelerden olan Hz. Ebû Hureyre (r.a.) “Ben Resulullah’tan (s.a.v.) iki kap dolusu ilim aldım. Birisini mertçe, açıkça herkese bildirdim, aktardım. Diğerini kendimde bıraktım. Eğer onu insanlara aktarmış olsaydım, şu boynum kesilirdi”[4] diyor.

 

Tasavvuf Nedir:  Sözü edilen bu ilim, bâtıni ilim midir?

 

Siraceddin Önlüer:  Evet, bu ilim gönülden gönle naklolunan, sadırdan sadra aktarıla gelen manevi, batıni ilimdir. Elbette ki Hz. Peygamber (s.a.v) dinin hükümlerini eksiksiz olarak bildirmiştir. Fakat bu hükümleri yerine getirebilmek için bir sır var. Buna “İhsan” deniyor. Yani; o hükümleri, Allah’ı görüyormuş gibi, samimiyet ve ihlas içerisinde huşû ile yerine getirmek.

 

Eğer biz meşhur Cibril Hadisi’ni anlayıp kavrayabilsek bütün mesele çözülür. Biliyorsunuz, bir gün Cebrail (a.s) insan suretinde Hz. Peygamber’in (s.a.v) sahabeleriyle birlikte bulunduğu bir anda meclislerine geliyor ve “İman nedir? İslam nedir? İhsan nedir?” diye soruyor. Hz. Peygamber imanın ve İslam’ın şartlarını sayıyor. “İhsan nedir?” sorusuna ise şöyle cevap veriyor; “Allah’ı görüyormuşsun gibi O’na ibadet etmendir. Her ne kadar sen onu göremesen de O seni görüyor.”

 

İşte burası çok önemli, bizden istenen iman ve amelin yanı sıra ihsan sahibi olmaktır. Yani Allah’ı görüyormuş gibi O’na ibadet edebilmek, bu şuura ulaşabilmektir. Demek ki dinin üç esası var: iman, İslam ve ihsan. Allah Teâlâ evvela iman etmemizi; ardından emir ve yasaklarına riayet etmemizi; son olarak da bütün bunları O’nu görüyormuşuz gibi yerine getirmemizi istiyor.

 

Mesela namaz kılıyorsunuz; namazın farzlarını, vaciplerini, sünnetlerini, edeplerini yerine getirdiğiniz zaman namaz kılmış olursunuz. Ama bundan gerçek manada istifade edebilmeniz için o namazı Allah’ın (c.c.) sizi gördüğünün şuurunda olarak kılmanız gerekir. İşte bu ihsandır.

 

İhsana sahip olan kişiye muhsin denir. Muhsin kimse, aynı zamanda iyi insan, kâmil insan, mükemmel insan demektir. Kime karşı? Allah’a (c.c) karşı. Kime karşı? Kullara karşı. Kime karşı? Hayvanlara, komşularına, eşine, çocuklarına, amirlerine, işçilerine karşı. Yani gerek dünya işlerinde gerek ahiret işlerinde muhsin olmak, iyi davranmak, iyi muamele etmek ve tüm bunları yaparken Allah Teâlâ’nın bizi gördüğünün bilincinde olmak, demektir...

 

Allah Teâlâ bizden böyle bir kulluk ortaya koymamızı istiyor. Bu da gerçek manada, tasavvufla elde edilebilen, kâmil bir velinin terbiyesine girmekle kazanılan bir sırdır.

 

Özetle; dinimiz, iman ve amelin yanı sıra bir de ihsan sahibi olmamızı istemiştir. Düşünün; sahabe-i kiramın içerisinde İslamiyet’e geçmeden önce değişik ahlaklara sahip kimseler vardı. Aralarında evvelden kız çocuğunu öldürmüş, zina etmiş, hırsızlık yapmış kimseler vardı. Ama neticede, Hz. Peygamber’in (s.a.v) dizlerinin dibinde, onun meclisinde, onun sohbetinde, onun nurlu nazarları altında, birer veli, birer sahabe, birer kâmil insan, birer ihsan sahibi olarak sonraki nesillere rehber oldular, örnek teşkil ettiler.

 

Tasavvuf Nedir:  Hocam, böyle mübarek kimseler her zaman var mı? Yani Kur’an ve Sünneti hakkıyla yaşayan model insanlara bugün de rastlamamız mümkün mü?

 

Siraceddin Önlüer:  Elbette… Kur’an’ı ve Hz. Peygamber’i (s.a.v) gerçek manada temsil eden insanlar kıyamete kadar var olmaya devam edecektir. Nitekim Resûlullah Efendimiz (s.a.v) bir hadis-i şeriflerinde şöyle buyuruyor: “Allah, Allah diyecek insanlar kıyamete kadar varlıklarını sürdüreceklerdir. Bunlara muhalif insanlar olsa bile onlar mağlup olacaklardır.” Bunlar kimlerdir? Bunlar Dini Mubîn-i İslam’ı hakkıyla yaşayan kimselerdir, bunlar Allah dostlarıdır, bunlar kâmil mürşid diye nitelendirilen kutlu insanlardır. Onlar ve onlara tabi olan kimseler sürekli yeryüzünde varlıklarını sürdüreceklerdir. Bu insanlar ne zaman ortadan kalkarsa, işte o zaman kıyamet kopar.

 

Tasavvuf Nedir:  Biraz farklı bir soru yöneltecek olursak; malumunuz günümüzde pek çok tarikat şeyhi var. Gerçek şeyhlerle beraber şeyh olduğunu iddia eden insanlar da mevcut. Bunların gerçeğini sahtesinden ayırm